Zapalenie dziąseł – objawy, przyczyny i sygnały, których nie należy lekceważyć
Krwawienie podczas szczotkowania, zaczerwienienie dziąseł czy nieprzyjemny zapach z ust bywają traktowane jako przejściowy problem. Pacjenci często tłumaczą je zbyt twardą szczoteczką, mocniejszym nitkowaniem albo chwilowym podrażnieniem. Tymczasem mogą to być pierwsze objawy zapalenia dziąseł, czyli jednego z najczęściej występujących problemów w obrębie jamy ustnej.
Zapalenie dziąseł jest wczesnym stadium choroby przyzębia. Na tym etapie proces zapalny obejmuje przede wszystkim tkanki otaczające zęby, ale nie powoduje jeszcze utraty kości, w której osadzone są zęby. Odpowiednio wcześnie rozpoznane zapalenie dziąseł jest zazwyczaj odwracalne. Problem zaczyna się wtedy, gdy objawy są przez długi czas ignorowane, a stan zapalny stopniowo przenosi się na głębiej położone tkanki.
Jak wyglądają zdrowe dziąsła?
Zdrowe dziąsła powinny mieć jasnoróżowy kolor, ściśle przylegać do zębów i nie krwawić podczas szczotkowania ani oczyszczania przestrzeni międzyzębowych. Nie powinny również być obrzęknięte, bolesne czy nadmiernie wrażliwe na dotyk.
Najczęstsze objawy zapalenia dziąseł
Pierwszym i jednocześnie najbardziej charakterystycznym objawem jest krwawienie dziąseł. Może pojawiać się podczas szczotkowania, nitkowania, używania szczoteczek międzyzębowych, a czasami nawet podczas jedzenia twardszych produktów.
Inne objawy, które powinny zwrócić uwagę, to:
- zaczerwienienie dziąseł,
- obrzęk i rozpulchnienie tkanek,
- tkliwość lub ból podczas dotykania dziąseł,
- nieprzyjemny zapach z ust,
- nieprzyjemny posmak w jamie ustnej,
- nadwrażliwość okolic szyjek zębowych,
- wrażenie, że dziąsła zaczynają odsuwać się od zębów,
- pojawienie się osadu lub kamienia nazębnego przy linii dziąseł.
Europejska Federacja Periodontologii opisuje zapalenie dziąseł jako reakcję tkanek na bakterie znajdujące się w płytce nazębnej. Dziąsła mogą wówczas stać się zaczerwienione, obrzęknięte i zacząć krwawić.
Warto pamiętać, że zapalenie dziąseł nie zawsze powoduje silny ból. Zdarza się, że przez długi czas jedynym objawem jest niewielkie krwawienie podczas mycia zębów. Brak bólu nie oznacza więc, że problem można zignorować.
Skąd bierze się zapalenie dziąseł?
Najczęstszą przyczyną zapalenia dziąseł jest zalegająca płytka bakteryjna. To miękki, początkowo niemal niewidoczny osad, który każdego dnia tworzy się na powierzchni zębów, szczególnie przy linii dziąseł i w przestrzeniach międzyzębowych.
Jeżeli płytka nie jest regularnie i dokładnie usuwana, bakterie zaczynają namnażać się i wytwarzać substancje drażniące tkanki dziąseł. Organizm odpowiada reakcją zapalną, czego efektem są obrzęk, zaczerwienienie i krwawienie.
Podstawową przyczyną zapalenia dziąseł jest niedostateczna higiena jamy ustnej prowadząca do gromadzenia się płytki nazębnej. Zatem skuteczne i regularne usuwanie płytki bakteryjnej jest podstawą zapobiegania zapaleniu dziąseł oraz jego przechodzeniu w bardziej zaawansowaną chorobę przyzębia.
Nie tylko niedokładne szczotkowanie
Nieprawidłowa higiena jest główną przyczyną problemu, ale nie jedyną. Ryzyko zapalenia dziąseł zwiększają również:
- brak regularnego oczyszczania przestrzeni między zębami,
- obecność kamienia nazębnego,
- palenie papierosów i innych wyrobów tytoniowych,
- suchość w jamie ustnej,
- nieprawidłowo dopasowane protezy, korony lub inne uzupełnienia,
- aparaty ortodontyczne utrudniające dokładne oczyszczanie zębów,
- nieprawidłowe ustawienie zębów,
- niektóre choroby ogólne, w tym niewyrównana cukrzyca,
- stosowanie określonych leków,
- przewlekły stres i obniżona odporność,
- zmiany hormonalne związane między innymi z dojrzewaniem, ciążą lub menopauzą.
Dlaczego dziąsła krwawią podczas nitkowania?
Pacjenci często rezygnują z używania nici lub szczoteczek międzyzębowych, gdy zauważają krew. Jest to zrozumiała reakcja, jednak całkowite zaprzestanie oczyszczania tych miejsc może jeszcze bardziej nasilić problem.
Krwawienie najczęściej wynika z obecności stanu zapalnego spowodowanego zaleganiem płytki i resztek pokarmowych w miejscach, do których nie dociera zwykła szczoteczka. Przestrzenie międzyzębowe należy oczyszczać regularnie, ale delikatnie i przy użyciu prawidłowo dobranych akcesoriów. Technikę nitkowania lub rozmiar szczoteczek międzyzębowych najlepiej ustalić podczas wizyty higienizacyjnej.
Jeżeli krwawienie jest intensywne, pojawia się samoistnie albo utrzymuje się pomimo prawidłowej higieny, konieczna jest konsultacja stomatologiczna. Krwawienie może być związane nie tylko ze stanem zapalnym dziąseł, ale również z urazem mechanicznym, niektórymi lekami, zaburzeniami krzepnięcia, niedoborami lub chorobami ogólnymi.
Czy zapalenie dziąseł może przejść w paradontozę?
Nieleczone zapalenie dziąseł może rozwinąć się w zapalenie przyzębia, potocznie nazywane paradontozą. Wówczas stan zapalny obejmuje nie tylko dziąsło, ale także tkanki i kość odpowiedzialne za utrzymanie zębów.
Mogą pojawić się kieszonki przyzębne, cofanie dziąseł, odsłonięcie szyjek i korzeni zębów, zwiększona ruchomość zębów, a w zaawansowanych przypadkach również ich utrata. Nie u każdego pacjenta zapalenie dziąseł musi przejść w zapalenie przyzębia, jednak nie jesteśmy w stanie ocenić stopnia zaawansowania problemu wyłącznie na podstawie wyglądu dziąseł w domu.
Kiedy zgłosić się do stomatologa?
Wizytę warto umówić, gdy dziąsła regularnie krwawią, są zaczerwienione, obrzęknięte lub bolesne. Konsultacji wymaga również utrzymujący się nieprzyjemny zapach z ust, cofanie dziąseł, odsłanianie szyjek zębowych, pojawienie się ropnej wydzieliny, ruchomość zębów albo zmiana ich położenia.
Podczas wizyty stomatolog lub higienistka oceni stan dziąseł, obecność płytki i kamienia nazębnego, głębokość kieszonek przyzębnych oraz sposób, w jaki pacjent oczyszcza zęby. W zależności od potrzeb może zostać wykonany skaling, piaskowanie, polerowanie powierzchni zębów oraz dokładny instruktaż higieny domowej.
Samo stosowanie płynu do płukania jamy ustnej lub pasty reklamowanej jako produkt „na krwawiące dziąsła” nie usuwa przyczyny problemu, jeżeli na zębach nadal pozostaje płytka i kamień nazębny. Najważniejsze jest dokładne mechaniczne oczyszczanie zębów, przestrzeni międzyzębowych i okolicy przy linii dziąseł, uzupełnione regularnymi wizytami higienizacyjnymi. Krwawienie dziąseł nie powinno być uznawane za normalny element szczotkowania. To sygnał, że tkanki potrzebują uwagi. Im wcześniej zostanie rozpoznana przyczyna stanu zapalnego, tym prostsze może być leczenie i tym większa szansa na uniknięcie trwałego uszkodzenia przyzębia.